„Nie-boską komedię” uznać można za poetycki „sąd nad światem” dokonany przez samego Krasińskiego – sąd widziany jego oczyma, jakoby jego własna wizja ostatecznej zagłady. Na szczególne potępienie zasługuje zatem niszcząca siła złej i nieprawdziwej poezji, która doprowadza do wielu nieszczęść. Człowiek zniewolony właśnie przez nią nie potrafi odnaleźć się na żadnym innym polu – ani jako ojciec, ani jako mąż, ani jako dobry obywatel, a już na pewno nie jako dziecko Boże.

„Nie-boska komedia” składa się z czterech części, z czego dwie pierwsze tworzą budowę klamrową, czyli tzw. dramat rodzinny, zaś dwie kolejne – tzw. dramat światowy (lub też społeczny – walka ludzkości na wzór wielkiej, a przede wszystkim niezwykle krwawej rewolucji francuskiej). Każda z czterech części rozpoczyna się od pewnego epickiego wstępu (pisanego prozą), którego celem jest w pewnym stopniu wprowadzić czytelnika w omawiany w dalszej kolejności problem.

Czas akcji dramatu

Czas w „Nie-boskiej komedii” jest tym elementem akcji utworu, którego nie da się w sposób jednoznaczny sprecyzować i określić. Jest to sprawą dość problematyczną, bo o ile da się mniej więcej wyznaczyć ramy czasowe przypadające na część I oraz część II, to w części III i IV brak już jakichkolwiek przesłanek sugerujących długość okresów rozgrywających się zdarzeń.

Wiadomo, iż pierwotnie dramat Krasińskiego miał nosić dość wieloznacznie brzmiący tytuł „Mąż”. Ostatecznie poeta zdecydował się na nazwanie go „Nie-boską komedią”, co w istotny sposób zbliżało go do innego dzieła wielkiego włoskiego artysty, Dantego Alighieri, pt. „Boska komedia”. Niektórzy sądzili zapewne, że czyniąc to, polski wieszcz chciał się upodobnić, a być może nawet zrównać talentem z samym Dantem.

Najbardziej prawdopodobna wersja głosi, iż „Nie-boską komedię” udało się Krasińskiemu napisać pomiędzy kwietniem a listopadem 1833 roku. Ukazała się jednak dopiero w 1835 roku. Podobnie jak „Dziady” (część III) Mickiewicza oraz „Kordian” Słowackiego dzieło Krasińskiego zaliczane jest do tzw. dramatów polistopadowych. Twórczość tego okresu charakteryzowało przede wszystkim krytyczne podejście i chęć rozliczenia się z klęską wielkiego narodowego zrywu, w którym pokładano wielkie nadzieje (ale wiązano z nim także mnóstwo obaw).

Henryk – główna postać tragedii Krasińskiego – przez samego autora różnie jest nazywany: Panem Młodym (na początku), dalej Mężem (przez akt I i II) oraz Hrabią (cały akt III i IV). Henryk jest poetą. Szybko jednak wychodzi na jaw, że jego bycie artystą, mianowanie się nim odbywa się w sposób sztuczny i wymuszony. Nie jest to bowiem poezja czysta i prawdziwa.

Motto:

1. Bezimienny „Do błędów, nagromadzonych przez przodków, dodali to, czego nie znali ich przodkowie – wahanie się i bojaźń; i stało się zatem, że zniknęli z powierzchni ziemi i wielkie milczenie jest po nich”

2. Hamlet (szekspirowski bohater) „To be or not to be that is the question” (tł. “Być albo nie być, oto jest pytanie”)

Streszczenie Szczegółowe
Poeta zwraca się bezpośrednio do Poezji, ironizując na jej temat i mówiąc z niemałym przekąsem o wszystkich jej „dobrodziejstwach”. Do Poezji należy bowiem wszystko na świecie, każde zjawisko może stać się również Jej udziałem, jeżeli tylko Ta obierze je sobie za swój punkt zainteresowania.

Charakterystyka Henryka